واز اين رو براي پرهيز از اشتباه « ماه وسطى » را در مقابل « ماه حقيقي » ( از رؤيت هلال تا رؤيت هلال ) به كار مىبرند . منجّمان در زيجها از محرّم شروع وماههاى فرد را سى وماههاى زوج را 29 روز محاسبه مىكنند . از اين رو ، هميشه ماه مبارك رمضان تمام - يعنى سى روز - است ، ولى اين ماه وسطى است نه ماه حقيقي معتبر نزد شارع ومبتنى بر رؤيت . حضرت أستاذ بر همين أساس معنا وتوجيه زيبايى براي أحاديث عدد از قول استادشان ، نادرهء دوران ورياضيدان بزرگ حضرت علامه شعرانى ( أعلى الله مقامه ) نقل كرده‌اند . معنايى كه پيش از ايشان هيچ يك از محدّثان وفقيهان متعرّض آن نشده‌اند . ايشان اين نكته را به خوبى تبيين كرده‌اند كه معناى « لا عبرة بالجدول » در كلام فقيهان - بر خلاف آنچه برخى پنداشته‌اند - بىاعتبارى وبىپايگى محاسبات نجومى نيست . همچنين اشاره كرده‌اند كه ممكن است چهار ماه متوالى - نه بيشتر - ماه قمري تمام يعنى سى روزه ، وسه ماه متوالى - نه بيشتر - بيست ونه روزه باشد وپس از نقل وبيان سخن شهيدين دربارهء جدول ، كه غربيها آن را « لاتابل » گويند ، مىنويسد : اين هر دو بزرگوار در اين مطلب . . . به درستى حق آن را ادا كرده‌اند وبه مشرب عالم محقّق در علم هيئت سخن گفته‌اند . چه بسيار كساني كه از حليت علم هيئت عارى بوده‌اند در بيان جدول وأشباه ونظائر آن به پندارهاى نادرست خود حرفهاى بىاساس زده‌اند كه اعراض از تعرّض بدانها را أولى ديده‌ايم . اگر كسى كه خبره در علم وفنّ وصنعتى نيست دغدغه ووسوسه‌اى در مباني ومسائل آن بنمايد ، قول أو مقبول نيست . چنانكه هيچ أهل فن به سخن نااهل آن اعتبار نمىدهد . مثلا اگر غير نحوى در رفع فاعل ، وغير متكلّم در مسألهء وجوب لطف بر خداوند ، وكسى كه فرق ميان كره ودايره را نمىداند . . . در كرويّت ارض ، مخالفت كنند ، خلاف آنان قادح امر ثابت ومحقّق در نزد نحوى ومتكلّم وهيوى نيست . ايشان همچنين دربارهء مبدأ تاريخ مسلمانان ، فرق بين سال هجرى قمري وهجرى شمسي ، فرق بين ماه قمري حقيقي ووسطى ، كبيسهء سالهاى شمسي وقمري توضيحاتى داده و - به نقل از أبو ريحان بيرونى - نوشته‌اند : ماه قمري حقيقي برابر است با 29 روز و 12 ساعت و 44 دقيقه و 3 ثانيه و 3 ثالثه و 9 رابعه و 36 خامسه .